21edingen

Auteurs: Michel Jansen en Margreet van den Berg, beiden zelfstandig ondernemers.

Inleiding
Ken je ze ook: die mensen die de hele dag aan het twitteren zijn? Zit je samen met zo’n twitteraar aan tafel, stuurt hij via zijn mobieltje een ‘tweet’ dat het eten lekker is (of juist niet). Heb je een ‘tweep’ in de collegezaal, dan zie je hem steeds fanatiek typen op zijn laptop terwijl alle andere studenten zitten te luisteren. De vragen die deze twitteraar stelt zijn afkomstig van een medestudent die je tot nu toe niet hebt gezien tijdens de colleges. Ongezellig, onhandig, afleidend? Of sociaal, betrokken en samenwerkend? De hoogste tijd om eens te onderzoeken wat Twitter nu is en hoe je het kunt gebruiken.

Wat is Twitter?
Twitter is één van de (online) programma’s waarmee je, in berichten van 140 tekens (een soort microblogposts dus), anderen op de hoogte kunt houden van wat je doet. De Nederlandse betekenis van het woord twitter is tjilpen. Om te kunnen twitteren maak je een gratis account aan op de dienst twitter.com. Bij het maken van je account moet je een unieke twitternaam invullen. De berichten die je schrijft, je tweets, worden verzameld op jouw twitterpagina: www.twitter.com/ditismijnnaam. Je kunt zelf instellen of je tweets door iedereen gelezen kunnen worden of alleen door degenen die jij toegang geeft tot je tweets: je ‘volgers’.

Volgen en gevolgd worden
Als je op de hoogte wilt blijven van wat anderen schrijven, kan je hun berichten lezen op hun pagina’s. Je kunt ook automatisch de berichten van twitteraars in wie jij geïnteresseerd bent op je eigen pagina verzamelen. Klik op tekst ‘Follow’ naast een profiel. Wanneer je bent ingelogd op twitter.com dan verschijnen de berichten van die persoon (ook) op jouw Twitterpagina. Deze lijst van berichten van jezelf en van iedereen die je volgt worden in chronologische volgorde weer gegeven. Dit noemt men de timeline.

Als je hebt ingesteld dat je profiel niet openbaar is kunnen mensen je niet automatisch volgen. Als iemand je wil volgen ontvang je een e-mail met verzoek tot toestemming. Jij beslist dan per persoon of men je mag volgen.

Met Twitter kan je heel snel een netwerk opbouwen. Begin eens in je omgeving te vragen wie er twittert en wat hun twitternamen zijn. Je kunt deze namen opzoeken op Twitter (bij ‘Find People’). Lees eens hun tweets en bekijk wie zij volgen. Met wat klikken vind je zo makkelijk een heleboel mensen uit jouw vakgebied die via Twitter anderen op de hoogte houden van hun doen en laten.

Er zijn ook mensen die – meestal op basis van het onderwerp waarover getwitterd wordt – lijsten (lists) maken van mensen die ze volgen. Soms maken ze die lijsten publiek. De lijsten die mensen gemaakt hebben staan op hun Twitter-homepage. Zo heeft de twitteraar Darkolvancevic een lijst gemaakt van bekende Nederlanders, en twitteraar Donald Duck volgt via een lijst alle inwoners van Duckstad. Er zijn ook websites met overzichten van deze Twitter lists, bijvoorbeeld de Twittergids. Het is de moeite waard om daar eens te kijken welke onderwijslijsten ze hebben verzameld wereldwijd.

Je kunt ook met Google zoeken naar twitteraars. Typ maar eens de volgende zoekopdracht in:
site:twitter.com intitle:”on twitter” “bio* * student”. Daarmee zoek je op de site van Twitter naar mensen die in hun bio (korte beschrijving wie je bent) het woord ‘student’ gebruiken. Deze manier van zoeken is vooral interessant als je op zoek bent naar groepen twitteraars waarvan je geen lists kunt vinden, en waarvan je geen namen kent.

In de video Twitter in Plain English legt men het basisprincipe van Twitter uit.

Vaak zul je twitterberichten schrijven die bestemd zijn voor iedereen die jou volgt. Als je je speciaal wilt richten tot één of meer personen zet dan @twitternaam van die mensen, bijv. @youpvanthek of @VanBijsterveldt in het bericht. Deze berichten verschijnen ook op de timeline van die persoon. Als iemand @jouwtwitternaam noemt in een twitterbericht, zie je dat ook als tweet op je twitterpagina verschijnen. Als 2 mensen elkaar volgen, kunnen ze elkaar ook een direct message (DM) sturen. Een DM kan alleen gelezen worden door degene voor wie het bericht bestemd is. Dat bericht verschijnt dus niet in het overzicht van alle tweets die je hebt verstuurd. Een DM verstuur je via het Message-menu op twitter.com of door een tweet te beginnen met D, dan een spatie en de @twitternaam van degene aan wie je het bericht stuurt en daarachter het bericht. Dus: ‘D @twitternaam bericht’.

Hashtags
Als mensen twitteren over een speciaal onderwerp, dan geven ze de berichten daarover een ‘hashtag’: een trefwoord. Een hashtag is te herkennen aan het # ervoor, dus bijv. #tweedekamer (voor berichten over de Tweede Kamer). Een Hashtag is aanklikbaar en linkt naar een pagina met de meest recente tweets die allemaal deze term bevatten.
Zo’n hashtag wordt vaak gegeven aan berichten over actuele onderwerpen, bijv. een conferentie en onderwerpen waarvan verwacht wordt dat veel mensen daarin geïnteresseerd zijn (bijv. een televisieserie). Deze hashtags ontstaan spontaan: er is geen lijst met vaste hashtags. Maar wie een tijdje heeft getwitterd, zal waarschijnlijk de volgende hashtags herkennen:

• #durftevragen: voor berichten met vragen waarop je niet direct zelf het antwoord weet en waarvan je verwacht dat anderen, ook buiten je volgers om, het antwoord weten,
• #fail: over diensten en producten die tegenvallen,
• #ff (followfriday): voor berichten met namen van interessante twitteraars, die je wilt aanbevelen bij je volgers.
• Televisieprogramma’s: #dwdd: berichten over het televisieprogramma ‘De wereld draait door’ en #penw over het programma ‘Pauw en Witteman’,
• #OWD2012: voor de tweets over en tijdens De Onderwijsdagen 2011.

Tools om twitterberichten te schrijven en te lezen
Toen Twitter in 1996 begon was het alleen mogelijk om via de site van Twitter berichten te schrijven en te versturen. Met het toenemen van het aantal gebruikers (in 2011: 100 miljoen) is ook het aantal applicaties waarmee je kunt twitteren toegenomen. Deze applicaties zijn programma’s die je op je computer, mobiele telefoon en iPad kunt installeren en waar mee je kunt twitteren zonder gebruik van een browser te maken. Op Twitdom staan bijna 2000 Twitter-applicaties / Twitter-clients. Veel gebruikte zijn Tweetdeck, Echofon en Twitterific. Bij veel smartphones is standaard een twitterapplicatie opgenomen.

Andere microblogtools
Twitter is de meest gebruikte tool om te microbloggen, maar niet (meer) de enige. We noemen een paar andere, soortgelijke tools:

• De tool Yammer wordt vooral gebruikt binnen bedrijven: alleen mensen met een e-mailadres van het bedrijf krijgen toegang tot de tweets. Yammer heeft ten opzichte van Twitter een aantal extra mogelijkheden, zoals bestanden delen, groepen maken en samenwerking met mensen van buiten het bedrijf in communities. Organisaties die gebruik maken van Yammer, hebben zelf het beheer over de tool, waardoor ze zelf kunnen bepalen welke diensten ze aanbieden en wie toegang krijgen tot de tool. Een open source alternatief voor Yammer is Status.net. Door het toevoegen van #Yam zal je twitterbericht ook opgenomen in de Yammer omgeving die gekoppeld is aan je Twitteraccount.
• Edmodo is een microblogtool die speciaal is ontwikkeld voor het onderwijs. Je kunt er klassen aanmaken, waarbinnen gebruikers niet alleen met elkaar kunnen microbloggen, maar ook bestanden en URL’s kunnen delen. Ook is het mogelijk om een poll aan te maken waarop studenten kunnen reageren, opdrachten te versturen en deze te koppelen aan een datum in de gemeenschappelijke kalender. In het ‘gradebook’ kan bijgehouden worden hoe de opdrachten beoordeeld zijn.

Nut van Twitter
“Waarom zou ik willen weten wat iemand van minuut tot minuut doet?” is een veel gehoorde vraag over Twitter. Als je Twitter hebt leren gebruiken weet je dat het daar niet om gaat. Met Twitter worden contacten worden gelegd en onderhouden en kennis gedeeld. Door het opbouwen van een goed twitternetwerk en het gebruik van hashtags kan Twitter veel je voor betekenen.

Twitterterminologie
Tot slot van deze inleiding nog wat twitterterminologie. Iemand die twittert wordt een twitteraar of tweep genoemd, de berichten die verstuurd worden heten tweets en als je een bericht van een andere aanhaalt voor je eigen volgers, wordt dat retweeten genoemd. De mensen die je berichten lezen zijn je volgers. Als tweeps elkaar ontmoeten, wordt dat een tweetup genoemd, en als mensen (vaak ’s avonds laat) tijdelijk stoppen met twitteren, dan sturen ze een berichtje ‘twexit’. Kijk voor meer twitterterminologie op Twittonary.

Twitter in het onderwijs

Twitter kan in het onderwijs voor verschillende doelen ingezet worden:

• Educatieve doelen:
  • Via Twitter kan samengewerkt worden: tweeps houden elkaar op de hoogte van wat ze doen en denken via Twitter, en gebruiken hun netwerk om gezamenlijk problemen op te lossen,
  • Colleges worden interactiever door vragen te stellen die via Twitter beantwoord kunnen worden, of door studenten uit te nodigen zelf vragen te stellen via Twitter. Bij de University of Texas hebben ze ondervonden dat het gebruikt van Twitter de studentbetrokkenheid in de les heeft vergroot. Op de site Mashable staat een (video-)verslag.
    Een ander voorbeeld van het indienen van vragen via Twitter is uitgevoerd bij Purdue University. Via Twitter, facebook en sms kunnen vragen worden ingestuurd. Via de zelf ontwikkelde applicatie Hotseat is het mogelijk voor studenten om vragen een waardering te geven. De vragen met de beste waardering kunnen bijvoorbeeld in het college worden behandeld.
  • Wie zijn studenten vraagt om tijdens een college via Twitter verslag uitbrengen over wat ze horen, krijgt een aardig beeld wat studenten hebben opgepikt van het college.
  • Door studenten samen te laten twitteren, worden ze gedwongen te bepalen wat de kern is van het onderwerp waarover ze twitteren. Het verslag zelf kan door de studenten gebruikt worden bij het verder bestuderen van de stof, niet alleen door de studenten die zelf het verslag hebben geschreven via Twitter, maar ook door studenten die niet bij het college konden zijn.
  • Twitter geeft vaak goed weer wat er belangrijk was bij een bijeenkomst. Jeroen Bottema doet dit bijvoorbeeld op zijn blog Leervlak.nl.
  • Het is ook mogelijk om Twitter in te zetten als tool om te discussiëren over (toepassing van) de leerstof of het geleerde te evalueren en tot een gezamenlijke conclusie te komen.
  • Twitter kan ook gebruikt worden om studenten opdrachten te geven of ze te herinneren aan eerder gegeven opdrachten of om ze te wijzen op informatie m.b.t. hun studie of ze tips te geven en zo (meer) interesse te kweken voor de leerstof.
  • Als team of kun je twitteren over je werk. Bij de ICT&O afdeling van de HAN zijn een aantal twitteraars actief. Wanneer zij twitteren over zaken die passen binnen hun werk dan voorzien ze hun bericht van #hanicto. Op die manier blijft de afzender duidelijk, terwijl je tegelijkertijd inzicht hebt in wat het hele team doet. Er zijn overigens ook diensten die het mogelijk maken om gezamenlijk vanaf één account Twitterberichten te versturen.
  • Een docent kan links naar bronnen en interessante gedachten gaan twitteren. Docent Wolter Mooi van het VUmc heeft bijvoorbeeld zijn eigen twitterfeed, over zijn vakgebied en eigen interesses. Omdat er op Twitter discussie niet goed vast te leggen zijn laat hij zijn tweets automatisch binnenkomen in Facebook. 
Studenten kunnen “vrienden” worden op Facebook en daar commentaar geven op de tweets.
  • Samenwerkend leren: “Samenwerkend leren kun je via Twitter een impuls geven. Bijvoorbeeld een leerling die voor een groep op onderzoek uitgaat en bevindingen twittert, een ander maakt een verslag op een weblog, een derde is alvast in het computerlokaal aan de presentatie bezig. Ga ik eens over nadenken.” Aldus Abjini Blom op Linked in.
  • Een docent kan een lijst maken met interessante twitteraars. Deze lijst kan gevolgd worden door studenten.

• Organisatorische doelen
  • Twitter is een medium dat zich uitstekend leent voor PR-doelen. Wie regelmatig twittert, heeft de mogelijkheid een sterke virtueel imago op te bouwen,
  • Onderwijsinstellingen, studenten en docenten kunnen via Twitter een netwerk opbouwen en onderhouden: met andere onderwijsinstellingen, bedrijven, vakgenoten, alumni enz.
  • Via Twitter kunnen relatief eenvoudig mededelingen verstuurd worden aan studenten, bijv. over roosterwijzigingen.

En bovenal past Twitter bij het informele leren dat ook buiten de collegezaal en de school plaatsvind. Patrick Lowenthal van de University of Colorado heeft over ‘Social Presence’ een presentatie gegeven op Educause 2009 conferentie: Tweeting the Night Away: Using Twitter to Enhance Social Presence. Lees ook hun abstract. Op de site Online Colleges staat een ander overzicht van het gebruik van Twitter in het onderwijs.

N.B. Bekijk ook deze video waarin Christa Romp, docent Economie aan de Hogeschool van Amsterdam, wordt geïnterviewd over hoe zij Twitter inzet voor het onderwijs.

Tips en trucs

• Maak gebruik van speciale Twitterclients om twitterberichten te lezen. Deze tools, welke hierboven al zijn besproken, zijn vaak veel makkelijker in gebruik dan de Twittersite zelf. Ze bieden goede mogelijkheden om te synchroniseren tussen verschillende platforms, waardoor je op je mobiele telefoon dezelfde overzichten hebt als op je p.c. of Mac en je kunt er vaak verschillende Twitteraccounts mee onderhouden (bijv. een account voor privé en één voor het werk).
• Je hebt veel karakters nodig om URL’s te delen via Twitter. Twitter verandert sinds eind 2010 lange url in korte url’s die beginnen met t.co/…. Je kunt ook gebruik maken van diensten zoals Tiny URL en Bit.ly die URL’s inkorten.
• Als je foto’s maakt, die je wilt delen via Twitter, dan kan je gebruik maken van speciale fotodiensten, zoals Twitpic, Yfrog en  Mobypicture. De foto wordt in je twitterbericht opgenomen als link.
• Het is mogelijk om Tweets op verschillend plekken te laten zien. Je kunt bijvoorbeeld je eigen tweets embedden in je eigen website. Ook is het mogelijk om bijvoorbeeld tijdens een conferentie alle tweets die een bepaalde hashtag hebben (en soms ook de links die in een tweet zijn gepost) live bij elkaar te vertonen op één pagina: een twitterwall. Applicaties waar mee dit kan zijn: Twitterfall en Twubs.
• Het is mogelijk via de knop ‘Find Friends’ onder ‘People’ in je online adresboeken van mail of Linked in naar contacten met een Twitteraccount te zoeken en hen te volgen.
• Het kan leuk zijn om je Twittervrienden IRL (In Real Life) te ontmoeten. Daarom worden tijdens conferenties en andere (grote) bijeenkomsten Twitter meetups georganiseerd. De twitteraars die op zo’n conferentie zijn, komen op een tevoren afgesproken moment bij elkaar, en maken dan een foto van de groep. Op de site Twitter Meetup kan je zien waar in de komende tijd bijeenkomsten georganiseerd worden.
• Sommige mensen gebruiken Twitter als zoekmachine of als nieuwssite. Je vind altijd actuele informatie. Nieuws is via Twitter vaak sneller beschikbaar dan via de traditionele kanalen. Tevens laat Twitter Trending topics zien, termen die op dat moment veel gebruikt worden op Twitter. Deze gelden globaal en kunnen ook ingesteld worden voor alleen een stad of land.
• Er komen steeds meer applicaties waarmee je, naast de tekst ook plaatjes en video worden vertoond die alle mensen die je volgt als link plaatsen op Twitter. Dit kan o.a. met de iPad applicatie Flipboard of je dagelijks persoonlijke “krant” op Paper.li.
• Steeds meer internetsites worden gekoppeld aan je Twitteraccount. Het is mogelijk om vanuit blogs, YouTube, Slideshare en Linked in Tweets te versturen. Ook is het mogelijk om vanuit Twitter naar Facebook, Linked in (via hashtag #in), Socialcast en Hyves berichten te sturen. Bij veel applicaties kan dit automatisch. Let wel, dat gebruik van de diverse platforms verschillend is en het vaak niet wenselijk is om alle berichten automatisch op een ander platform over te nemen. Via Twitterfeed is het mogelijk om een RSS-kanaal om te zetten naar Tweets.
• Het is mogelijk om alle links die je zelf tweet te verzamelen op de social bookmarking site Delicious. Dit kan via Packratius of Tweecious.
• Het zoeken via Twitter.com is beperkt tot berichten van maximaal twee weken oud. Via HootSuite is het mogelijk om verder in het verleden te zoeken.
• Twitter is nog een vrij nieuw medium, waardoor je nog niet kunt spreken van een duidelijke Twitter-etiquette. Maar er zijn wel een aantal regels, bijvoorbeeld:
  • Twitter niet anoniem: gebruik een eigen naam of nickname en niet de naam van de onderwijsinstelling en maak je tweets persoonlijk.
  • Wees positief in je berichten en gebruik humor.
  • Vermeld waar mogelijk je bron.
  • Verspreid berichten van anderen die je interessant vindt in je eigen netwerk (retweeten), maar herhaal niet je eigen berichten: dat wordt vaak ervaren als drammen.
  • Maak zinvol gebruik van hashtags:
    • Spreek met mensen met wie je samenwerkt af welke hashtags je gaat gebruiken, zodat je relevante berichten er snel uit kunt pakken.
    • Maak gebruik van algemeen bekende hashtags zodat je tweets ook buiten je eigen netwerk gelezen worden. Een tweet voorzien van de hashtag #durftevragen wordt door duizenden gelezen!
  • Gebruik direct messages waar nodig en noem (waar mogelijk) in het begin van je tweet tot wie je je richt.
  • Het kan erg onvriendelijk overkomen als je mensen gaat ‘unfollowen’. Wees daarom terughoudend in wie je volgt of maak in je Twitteraccount aparte lijsten aan van mensen die je meer of minder interessant vindt, of van twitteraars op verschillende vakgebieden.

Opdrachten

1. Maak een account aan op Twitter.
2. Zoek naar berichten over jouw vakgebied.
3. Zoek een aantal mensen op Twitter die tweets plaatsen op jouw vakgebied.
4. Selecteer nu een aantal mensen dat je wilt volgen.
5. Schrijf een blogpost over de mogelijkheden die jij ziet voor het gebruik van Twitter in het onderwijs.

Voor gevorderden

• Verdeel de mensen die je volgt in 2 of meer categorieën, en maak daarvan lijsten.
• Je kunt via Twitter laten weten waar je bent door het programma toe te staan een locatie toe te voegen aan je bericht. Je kunt je ook aanmelden bij een locatiedienst, zoals Feest.je en Foursquare. Onderzoek de mogelijkheden van dit soort diensten en benoem in een blogpost de mogelijkheden ervan voor het onderwijs en de nadelen.
• Doe een vergelijkend onderzoek naar de mogelijkheden van twee tools om te microbloggen: Twitter, Yammer, Status.net of Edmodo. Benoem de voor- en nadelen van de tools voor de doelen die jij hebt met microbloggen.
• Maak een twitterfountain of laat twitterberichten op je blog verschijnen.

Achtergrond

• Twitter in plain English, met Nederlandse ondertiteling;
• Item bij het programma Eén Vandaag over Twitter;
• Geanimeerde uitleg over Twitter;
• Interview met Christa Romp, docent Engels aan de Hogeschool van Amsterdam, over hoe zij Twitter inzet voor het onderwijs;
• Yammer: een microblogtool die vooral wordt gebruik binnen bedrijven;
• Een open source alternatief voor Yammer is Status.net;
• Edmodo: een microblogtool voor het onderwijs;
• Video met uitleg over Edmodo;
• Twitterfall: een website waar je realtime tweets kunt bekijken over één bepaald onderwerp of vanuit de omgeving van één bepaalde locatie;
• Twittersearch: zoekmachine voor recente twitterberichten;
• Twitdom (Twitter applications directory): een overzicht van twitterapplicaties voor computer, mobiele telefoon en iPad;
• Twtpoll en Shakespeak: stemmen via Twitter. Het gebruik van deze tool wordt beschreven in eDing 3 over stemmen;
• CoTweet: een dienst om met meer mensen vanaf één account Twitterberichten te versturen;
• Coveritlive: een dienst waarbij je live kunt bloggen en twitterberichten kunt volgen (over één of meer onderwerpen en/of van één of meer tweeps). Je kunt ook live polls online plaatsen;
• 7 Things you should know about Twitter / Educause;
• Twittonary: twitterwoordenboek;
• Twittords: idem;
• Twittergids: een overzicht van twitteraars op verschillende vakgebieden;
• Overzicht van verschillende twitterclients / Computer!Totaal, 2010, 4 juni;
• Locatiediensten: Feest.je en Foursquare
• Twitter in het onderwijs / Wilfred Rubens;
• TU delft geeft Twitterlessen.
• Using Twitter in university research, teaching and impact activities, A guide for academics and researchers Bron: Handleiding twitter voor onderzoekers en docenten in het hoger onderwijs.