eDing 20: Social bookmarking

«
»

Auteur: Marja Verstelle, ICLON.

Inleiding

Naarmate je meer gebruik maakt van online bronnen (zoals artikelendatabases, websites en online video’s) ontstaat de behoefte om ze op te slaan en te organiseren. De favorieten (bookmarks) in je browser opslaan, biedt beperkte mogelijkheden. Social bookmarking tools kunnen het werk makkelijker maken. Wat zijn de mogelijkheden van deze tools?

  1. Overal dezelfde lijst
    Bewaar je nu op het werk een interessante webpagina bij je favorites, kun je er vanaf thuis niet bij, en andersom. Bij social bookmarking tools sla je de favorites met één klik online op en kunt er via internet altijd bij. Medio 2011 is het mogelijk om ook in de meeste browsers je bookmarks op te slaan en die op meerdere computers en smartphones te synchroniseren.
  2. Ordenen
    Als je je in een onderwerp verdiept dan verzamel je al snel links naar een groot aantal online bronnen. Nu sla je die links waarschijnlijk op in folders in je browser, of je zet ze in een Word document. Hoe meer bronnen, hoe lastiger om overzicht te houden. Bij social bookmarking tools kun je online bronnen met één klik opslaan en ordenen met meerdere tags: zelfgekozen trefwoorden. Ook kun je er een korte omschrijving of je mening er bijzetten. Klik je op een tag dan zie je de lijst van alle bronnen die je met die tag hebt opgeslagen.
  3. Terugvinden
    Bij social bookmarking tools heb je meerdere manieren om te zoeken: op tag of op elk ander woord dat je nog weet van de titel of de omschrijving.
  4. Delen
    Met social bookmarking tools kun je een collectie van online bronnen eenvoudig via één link delen met anderen. Bijvoorbeeld via de site Delicious:

    20-social-bookmarks-delicious

    Je kunt ook samen een collectie opbouwen, zoals bijvoorbeeld deze collectie over pedagogiek van Studiecentra van de Hogeschool Arnhem Nijmegen.
    Overigens kun je per bookmark aangeven of je deze wilt delen of niet.

  5. Aanbevelingen en inspiratie
    In social bookmarking tools kun je je ook laten inspireren door de links die anderen – bekenden en onbekenden – opslaan. Dankzij automatische dwarsverbanden ga je met één klik naar collecties van gebruikers met vergelijkbare interesses. Je kunt zien hoeveel gebruikers eenzelfde website als jij hebben opgeslagen, en met welke tags. Je kunt doorklikken en zien welke sites zij nog meer hebben opgeslagen onder die tag. Kom je interessante collecties tegen dan kun je je daarop abonneren. De kans is groot dat je betere zoekresultaten krijgt dan via zoekmachine.

Bovenstaand filmpje illustreert het concept van social bookmarking en wat je er aan kunt hebben.

Een van de oudste en meest bekende social bookmarking tools is Delicious, deze gebruiken we in dit eDing als voorbeeld. Daarnaast is de laatste jaren in onderwijskringen ook Diigo opgekomen, ook wel een social annotation tool genoemd, dat de mogelijkheid biedt om relevante citaten op webpagina’s te markeren en er virtuele post-its op te plakken en zo te delen met anderen (Zie ook eDing 12: Referentieprogramma’s).

Een andere tool die erg in opkomst is, mede omdat die op allerlei verschillende platforms (laptops, tablets èn smartphones) gebruikt kan worden, is Evernote, in combinatie met de Evernote Webclipper. Evernote wordt niet alleen gebruikt om favorieten vast te leggen: je kan er ook je aantekeningen mee opslaan in de cloud, foto’s die je hebt gemaakt (bijv. van een dia van een presentatie die je hebt bijgewoond) en geluidsbestanden (bijv. de opname van een spreker tijdens een conferentie). Omdat de toepassingsmogelijkheden van Evernote veel breder zijn dan tools als Delicious en Diigo, wordt de tool meestal niet gezien als bookmarkingtool, maar hij is wel degelijk als zodanig inzetbaar.

In de onderwijswereld heeft Blackboard Scholar geïntroduceerd, een social bookmarking tool gericht op hoger onderwijs, al dan niet voor gebruik binnen de leeromgeving. Specifiek voor de academische wereld zijn er de online bookmarking services Connotea en CiteULike, een gratis online bibliography manager, maar ook daar wordt regelmatig gebruik gemaakt van de ‘gewone’ bookmarking tools.

Het opslaan van een bron heet in Delicious taggen. Dit is mogelijk op de site van Delicious maar je kunt (dat geldt voor Delicious en andere social bookmarking tools) ook een knoppenbalk in je browser installeren waarmee je met één klik een bron opslaat (zie afbeelding).

knoppenbalk voor Delicious

Social bookmarking in het onderwijs

Social bookmarking tools zijn om te beginnen handig als persoonlijk online bronnenarchief. Voor docenten en studenten bieden social bookmarking tools een aantal mogelijkheden.

  1. je kunt online bronnen voor bij een cursus met één URL delen met studenten. Je hoeft niet elke link apart in de leeromgeving in te voeren maar kunt volstaan met die ene link naar bijvoorbeeld al je bronnen met de tag ‘ontwikkelingspsychologie’.
  2. je kunt samen met studenten een collectie opbouwen van online bronnen. Door allemaal bijvoorbeeld de cursuscode als een van de tags te gebruiken ontstaat één collectie, ook als iedereen een eigen account gebruikt. Zoals bijvoorbeeld van het vak MCC Chem 130.
  3. Studenten kunnen bij groepsopdrachten of internationale samenwerkingsopdrachten eenvoudig bronnen met toelichting delen.
  4. Studenten kunnen via één URL de bronnen voor hun docent ontsluiten die ze bij een opdracht gevonden hebben. De docent kan het verzamelen van bronnen desgewenst van het begin af aan volgen.
  5. In het kader van informatievaardigheden zijn er allerlei toepassingen denkbaar. Studenten kunnen al dan niet gezamenlijk een collectie aanleggen van online bronnen en onder andere:
    • research doen: bronnen leren vinden en beoordelen op kwaliteit en autoriteit;
    • leren deze te omschrijven en organiseren met tags;
    • elkaars bronnen, omschrijvingen en tags vergelijken en beoordelen volgens criteria;
    • do’s en dont’s van effectief tags toekennen afleiden uit hun ervaringen.

Kanttekeningen

Er zijn ook kanttekeningen te maken bij het gebruik van social bookmarking. Hier volgen de belangrijkste.

  • Social tagging, ook wel folksonomy genoemd, “wisdom of the crowds”, heeft ontegenzeggelijk een nieuwe dimensie toegevoegd aan het web. Door de labels die velen in de vorm van tags toekennen aan online bronnen kan meer gecatalogiseerd worden dan ooit bij te houden zou zijn door bibliothecarissen. Bovendien kan gecatalogiseerd worden met woorden die uit spreektaal komen, waarvoor je je als gebruiker niet eerst hoeft te verdiepen in de taxonomie van een collectie. De keerzijde van social tagging is tegelijkertijd dat overzicht door de vele tags moeilijker is te verkrijgen. Tags als ‘‘literature_ 17th_century’, ‘literature_seventeenth_century’, ‘17e_eeuwse_literatuur’ en ‘literatuur_zeventiende_eeuw’ bestaan allemaal naast elkaar. Het is voor jezelf aan te raden om vooraf even de tijd te nemen om na te denken over de tags die je wilt gebruiken, te kijken welke tags anderen gebruiken en of je daarbij wilt aansluiten, de taal van je tags, en het aantal beperkt te houden.
  • Veel mensen zijn ooit met een social bookmarking tool begonnen om de hoeveelheid van interessante bronnen die ze tegenkomen op te slaan voor later. Sommige tools hebben zelfs een standaard tag “ongelezen”. Een social bookmarking tool alleen helpt echter niet om de informatiestroom de baas te kunnen. Dat vraagt ook om enige structuur in je manier van werken.
  • Denk aan privacy en wijs studenten er op. Standaard is alles wat je invoert voor iedereen te lezen, tenzij je het op “privé” zet.
  • Bij online diensten ben je afhankelijk van de serviceverleners. Ze kunnen hun voorwaarden veranderen, hun diensten stoppen of wegens storingen uit de lucht zijn.
  • De tools werken niet altijd met alle browsers even goed en niet alle werkgevers staan toe dat je een knoppenbalk installeert.
  • Sinds de introductie van social bookmarking tools hebben veel applicaties vergelijkbare functies gekregen. Je kunt bijvoorbeeld je online videocollectie opslaan in Delicious maar ook in YouTube zelf; tools voor online samenwerking bieden bescheiden functionaliteit aan om links te delen maar omdat het geïntegreerd is toch handiger dan een aparte tool. Voor veel mensen is Twitter tegenwoordig het platform waarin ze alles delen, ook online bronnen. Conclusie: voordat je zelf met een social bookmarking begint of studenten de opdracht geeft om er een te gebruiken, overweeg eerst welke tool het meest praktisch is.

Tips en trucs

  • Installeer de handige knoppen in je knoppenbalk waarmee je met één klik een bron kunt bookmarken.
  • In social bookmarking tools is het ook mogelijk om mensen te volgen en te zien wie jou volgt.
  • Stuit je op iemand met een interessante collectie dan kun je oproepen welk percentage overeenkomst jullie hebben en zo zien of jullie veel interesses delen.
  • Je kunt van online bronnen zien hoeveel anderen die hebben opgeslagen en daarmee een inschatting maken van de populariteit van een bron.
  • Met één klik op “save” kun je bronnen die je bij een andere gebruiker vindt toevoegen aan je eigen collectie.
  • Op deze webpagina staan onder het kopje “Een account aanmaken en het toevoegen van links” de stappen om snel aan de slag te gaan met Delicious. Wil je liever aan de slag met Diigo, kijk dan bij hun online tools.
  • Het is mogelijk om links die je twittert automatisch op te laten nemen op je Delicious pagina. Dit kan via Packratius en Tweecious.

Opdrachten

  1. Maak een account aan op Delicious en voeg 5 van je favoriete sites toe.
  2. Geef elke site een titel, korte omschrijving en 2-5 trefwoorden (tags).
  3. Onderzoek of deze sites ook door anderen zijn opgeslagen. Hoevaak? Met welke tags?
  4. Klik op één van je eigen tags en kijk welke bronnen anderen onder die tag hebben opgeslagen. Kun je een interessante collectie vinden? Abonneer je daar op via RSS.
  5. Schrijf een blogpost over het werken met Delicious: wat heeft je verrast? Wat spreekt je aan? Ga je het vaker gebruiken? Zie je mogelijkheden voor je eigen onderwijs?

Voor gevorderden

  • Maak het bezoekers van je weblog makkelijk om jouw blog op Delicious op te slaan, door een save-knop op je blog te plaatsen. 
  • zoek op internet naar widgets waarmee je op je blog (een deel van) de bookmarks die je in Delicious hebt opgeslagen op je blog kan tonen. Zet één van die widgets in je blog, uiteraard gevuld met de bookmarks die je op Delicious hebt opgeslagen.
  • Maak een Diigo account en installeer de Diigo toolbar.
    • Voeg een aantal bronnen toe en probeer de mogelijkheid uit om citaten op een website te markeren en sticky notes te plaatsen.
    • Lees 7 Things You Should Know About Social Bookmarking | EDUCAUSE. Bedenk een researchopdracht voor je studenten waarbij ze Diigo inzetten.
    • Beschrijf je ervaringen op je weblog.

Achtergrondinformatie

2 Reacties to “eDing 20: Social bookmarking”

  1. Rob van Leeuwen zegt:
    02/03/2011 om 13:51

    Naast Google Bookmarks biedt ook Google Reader een deelmechanisme: via Share Item kun je artikelen delen. Werkt zeer handig.

  2. Margreet zegt:
    02/03/2011 om 20:46

    @Rob,
    Met Google Reader kan je wel de artikelen uit je reader delen, maar – voor zover ik weet – niet andere pagina’s die je tegenkomt op het web. Die functie zit tegenwoordig bij heel veel artikelen op het web. Maar daarmee worden het voor mij niet echte social bookmarking tools: daarmee kan je elke pagina delen die je vindt op het web.

Reageer