21edingen

Auteur: Margreet van den Berg, ICT en Onderwijs

Inleiding

Hoe zou je het vinden als je automatisch op de hoogte wordt gehouden van nieuwe ontwikkelingen op jouw vakgebied? Als je niet meer zelf allerlei websites hoeft te bezoeken om na te gaan of er iets nieuws gepubliceerd is? Dat kan met RSS: die kleine, meestal oranje icoontjes op websites, weblogs en wiki’s. RSS maakt het voor jou als docent, ICTO-medewerker of als nieuwsgierig mens, een stuk eenvoudiger én efficiënter om bij te blijven op je vak- en/of interessegebied. De tijd die je gebruikt om je favoriete websites te bezoeken, kun je dankzij RSS effectiever besteden, omdat de nieuwe informatie automatisch naar je toe komt op het moment dat ze op een website gepubliceerd worden.

RSS staat voor “Really Simple Syndication”. ‘To syndicate’ kan vertaald worden met ‘door een (pers)syndicaat laten publiceren’. RSS is dus een eenvoudige manier om iets te publiceren, nl. een bekendmaking wanneer er iets nieuws is gezet op een website of weblog. Wanneer een website is voorzien van RSS, zul je doorgaans één van de symbolen zien zoals hierboven zijn afgebeeld. Via dit symbool kun je je (gratis) ‘abonneren’ op een website: je ontvangt dan automatisch (de headlines van) elk nieuw bericht dat hierop verschijnt. Dat werkt als volgt. Als je het RSS-ikoontje van een weblog of website aanklikt krijg je een pagina te zien met een overzicht van de laatste berichten van die site, de ‘RSS-feeds’. Die pagina is eigenlijk niet voor jou bedoeld, en een bezoek eraan levert je ook niks op. Die pagina is bedoeld voor een RSS-reader: een programma dat niets anders doet dan regelmatig een kijkje te nemen op de RSS-pagina’s van de websites waarop jij je hebt geabonneerd. Het programma haalt de nieuwe berichten op en zet ze in de reader bij elkaar zodat jij ze daar kunt lezen, zonder naar de website zelf te hoeven gaan. Je abonneert je op de berichten van een website of weblog door de URL van de RSS-feed (het adres van de RSS-pagina, bijv. http://www.gorissen.info/Pierre/xml-rss2.php) in je feedreader te plakken als je kiest voor ‘subscribe’ of ‘voeg toe’.

Aanvankelijk waren er vooral feedreaders die je moest installeren op je eigen computer, zoals bijv. Sharpreader, maar inmiddels maken de meeste feedreaders gebruik van de cloud omdat ze webbased zijn (zoals bijv. Netvibes). Om van een webbased online feedreader gebruik te maken, hoef je niets te installeren op computer: alles gebeurt online. Er zijn ook crossplatform readers, bijv. Feedly. Bij deze feedreaders wordt de inhoud opgeslagen in de cloud (vaak via Google Reader). Deze inhoud wordt op verschillende (mobiele) platforms met een programma/app toegankelijk gemaakt. Er zijn ook readers waarin je niet alleen je feeds kunt bekijken, maar ook andere zaken, zoals berichten op je Facebook- en Twitteraccount. Een goed voorbeeld daarvan is Flipboard.

RSS kun je inzetten wanneer je direct wilt worden geïnformeerd over websites of onderwerpen die jouw specifieke interesse hebben:

• Je hebt vast wel een lijst van websites die je regelmatig, zo niet dagelijks bezoekt. Deze websites zijn wellicht belangrijk voor je; privé of voor je werk. Het bezoeken van websites kost veel tijd en is niet altijd efficiënt, zeker wanneer de nieuwswaarde laag is. RSS is een handig hulpmiddel wanneer je via deze websites geïnformeerd wilt worden over alleen die onderwerpen die jouw interesse hebben.
• Misschien ben je geabonneerd op een aantal digitale nieuwsbrieven van organisaties die voor jou belangrijk zijn. In deze nieuwsbrieven vind je vaak de berichten die op de website van die organisatie gepubliceerd zijn in een bepaalde periode. De berichten in de nieuwsbrief dateren dus meestal van enige tijd geleden. Om direct het meest actuele nieuws te kunnen ontvangen van die organisatie (waarbij je dus niet te hoeft te wachten op een nieuwsbrief) kun je gebruik maken van RSS.

RSS in het onderwijs

RSS biedt in het onderwijs verschillende mogelijkheden: je kunt volgen wat er op websites op jouw vakgebied gepubliceerd wordt, je kunt anderen laten volgen wat je zelf publiceert op het web en je kunt zoeken in nieuwswebsites en weblogs. Deze mogelijkheden werken we hieronder uit.

1. Zelf bijblijven via RSS
   RSS gebruik je om op de hoogte te blijven van nieuws op jouw vakgebied. Je maakt daarvoor gebruik van een RSS-reader. Je kunt je abonnementen privé houden, maar als je een online reader gebruikt, kan je je abonnementen online delen zodat vakgenoten en studenten kunnen zien welke websites en weblogs jij volgt. Daarmee geef je hen aanknopingspunten om zelf hun kennis op jouw vakgebied te verbreden. Als zij ook een online, openbaar toegankelijke RSS-reader gebruiken kan jij op jouw beurt zien welke websites zij volgen. Je kunt ook met een aantal mensen samen gezamenlijk één online RSS-reader vullen: elke gebruiker maakt vult dan zijn eigen tabblad of pagina. Dan moet je natuurlijk wel goede afspraken maken wie eindverantwoordelijk is voor de pagina (beheer wachtwoord, aanmaken profiel enz.) en wat er in de reader komt te staan (bijv. alleen werk-of studiegerelateerde sites of niet, voegt elke gebruiker feeds toe op het totale vakgebied of neemt hij een deelgebied voor zijn rekening, enz.). 

   Vaak kan je je via RSS abonneren op online vaktijdschriften. Je krijgt dan bericht als er een nieuwe aflevering verschijnt met daarbij vaak een inhoudsopgave en eventueel ook een korte samenvatting van de inhoud en auteursinformatie. Je kunt ook via RSS de site van vakverenigingen of vakgenootschappen en van collega-universiteiten en -hogescholen in binnen- en buitenland in de gaten houden. En natuurlijk kun je op de hoogte blijven van wat je vakbroeders en –zusters doen via de RSS-feed van hun persoonlijke weblogs. Bijna alle weblogs kun je volgen via RSS. Als je een website bezoekt die voorzien is van een RSS-feed, dan verschijnt in de browser meestal een tekentje:
   
   in Firefox(aan de werkbalk het icoon ‘abonneren’ toevoegen)
   
   in Internet Explorer (onderdeel van de ‘opdrachtbalk’).

   Als je sites bezoekt op jouw vakgebied is het handig om hierop te letten. Als je de website verder wilt volgen kan je deze toevoegen aan je feedreader.

   Als je nog meer feeds zoekt op het gebied van onderwijs, dan kan je zoeken via:

   • je collega’s. Vraag eens rond wie van hen al iets met weblogs doet. Misschien zijn er wel collega’s met een weblog of een Hyvespagina die je kunt volgen met RSS.
   • verzamelingen: het gaat hierbij om door individuen of organisaties verzamelde RSS feeds. Een voorbeeld hiervan zijn de nieuwsfeeds die worden verzameld door de Onderwijsnieuwsdienst.
   • zoeken naar blogs op het gebied van hoger onderwijs: door te zoeken naar blogs waarin de zoekterm ‘hoger onderwijs’ voorkomt, en die gemaakt zijn met Blogger of met WordPress.
   • een blogroll:
     Een blogroll kan je beschouwen als een lijst van favorieten van een weblogger. Weblogs kunnen interessant zijn voor je vak- en/of interessegebied omdat via weblogs veel (actuele) informatie wordt uitgewisseld waarover webloggers met elkaar van gedachten wisselen cq. in discussie gaan. Blogrolls zijn meestal in een zijmenu geplaatst. Veel webloggers linken naar elkaar, ook om bezoek naar de eigen weblog te genereren. Een voorbeeld van weblogs met een blogroll vind je op het weblog van ‘Kobus van der Slossen‘ (aan de rechterkant onder ‘Mijn lijst met blogs’) en de weblog van het ‘E-learning team ROC Aventus‘ (’leessuggesties weblogs’). Er zijn echter steeds minder bloggers die een blogroll op hun site zetten; vaak omdat de bloggers zelf zoveel blogs lezen dat een blogroll teveel ruimte op het scherm inneemt.

   Het zal je mogelijk opvallen dat alle weblogs zijn voorzien van RSS. Het is ook dankzij de weblogs dat RSS bekend geraakt is. Maar niet alle websites zijn voorzien van een RSS-feed. Als je sites zonder RSS-feed in de gaten wilt houden, kan je gebruik maken van diensten die een RSS feed maken, die je vervolgens in je RSS reader kunt volgen. Page2RSS is zo’n dienst. Kies bij het maken van de feed wel voor de webpagina waarop de nieuwsberichten staan. Met Google Alerts kan je van een zoekopdracht een feed maken, en die opnemen in je feedreader. Daarover vind je meer informatie onder punt 3.

2. Anderen jou laten volgen via RSS
   Je kunt natuurlijk ook zelf RSS inzetten om anderen de mogelijkheid te bieden te volgen wat er gebeurt op jouw website of blog of van wat je studenten doen. Je moet dan voor elke pagina die je wilt laten volgen een RSS-feed aanmaken. Bij veel software, zoals bij Blogger, zit die mogelijkheid al ingebakken in de software en hoef je alleen maar aan te vinken of je de lezers van je website een feed wilt aanbieden. Maar als die mogelijkheid niet bestaat kun je je eigen feed maken met behulp van Page2RSS.Veel sociale netwerksites, zoals LinkedIn en Google +, bieden de mogelijkheid om je blog te koppelen aan je profiel. Op deze manier kan je je blogposts niet alleen onder de aandacht brengen van mensen die je blog volgen via RSS, maar ook van de mensen met wie je in contact staat via deze sociale netwerken.
3. Zoeken naar informatie op nieuwssites en weblogs die voorzien zijn van RSS
   Er zijn diverse zoekmachines die zich volledig hebben toegelegd op het vindbaar maken van nieuws binnen RSS feeds. Als een blogger of een nieuwsdienst iets publiceert, is het dankzij RSS vaak al binnen enkele minuten vindbaar op deze zoeksites. Voor zoekacties in het laatste nieuws is het dus slim om dit speciale zoekgereedschap te gebruiken: 
   • Google Blogsearch. Een onderdeel van de zoekmachine dat je niet zomaar vindt vanaf de Google startpagina. Het is na een zoekactie handig de resultaten te sorteren op datum.
   • Zoeken met gewone zoekmachines, waarbij je in de zoekopdracht aangeeft dat je uitsluitend treffers wilt die gemaakt zijn met een webbased bloggingtool, zoals Blogger, WordPress en Posterous. Je doet dit door via de geavanceerde zoekfuncties de opdracht te geven dat je alleen sites wilt met in de url: wordpress.com, blogspot.com of posterous.com (zie ook hierboven, onder zoeken naar blogs op het gebied van hoger onderwijs).

   Met behulp van Google Alert kun je een feed maken van een zoekvraag van Google. Je krijgt dan bericht als Google nieuwe pagina’s in zijn index heeft opgenomen die beantwoorden aan jouw zoekvraag. Je kunt je daarover een mailtje laten sturen maar je kunt ook op de hoogte blijven via een RSS-feed die Google aanmaakt.

Tips en trucs

RSS werkt pas goed, als je het lezen van de feeds opneemt in je dagelijkse routine. Vergelijk dit met het lezen van e-mail. Je kunt dat doen door je RSS programma altijd “open” te hebben staan. Het risico daarvan is dat het je afleidt van je andere werkzaamheden. Daarom is het soms beter om je feeds te bekijken op een vast moment van de dag, bijvoorbeeld wanneer je ’s morgens je computer aan zet of het laatste half uur voordat je stopt met werken.
Veel mensen zijn bang dat het bijhouden van al die feeds veel tijd kost. Dat blijkt in de praktijk vaak mee te vallen omdat RSS-readers de mogelijkheid bieden om eerst alleen de koppen te scannen. Als je daarvan slim gebruik maakt en alleen verder klikt naar of leest wat voor jou op dat moment relevant is, dan blijft de tijd die je besteed aan het lezen van weblogs beperkt. Blijf daarnaast altijd kritisch waar je je op abonneert en toets regelmatig of de ontvangen feeds nog wel zinvol voor je zijn. Als een feed niet (meer) interessant is, verwijder hem dan uit je lijst.

Feedreaders en andere manieren om feeds te lezen
Wie studenten een eigen weblog laat maken zal er behoefte aan hebben om de inhoud van al die blogs op de een of andere manier bij elkaar te laten komen om te kunnen volgen wat op die blogs geschreven wordt. Vaak wordt hiervoor gebruik gemaakt van een online RSS-reader zoals Netvibes, of een reader die je installeert op je eigen p.c., zoals FeedDemon. Ook Google biedt mogelijkheden om bij te houden wat er op verschillende weblogs is gepost: Google Reader. Bij Google reader krijg je een overzicht van alle feeds waarop je je hebt geabonneerd onder elkaar. Voor Google Reader heb je een Google account nodig. Op dit moment kan je ook gebruik maken van de dienst iGoogle. Deze dienst wordt echter opgeheven per 1 november 2013.
In al deze feedreaders kan je mapjes of tabbladen maken waarin je bij elkaar horende feeds bij elkaar zet, bijvoorbeeld de feeds van alle weblogs die je volgt op je eigen vakgebied of op het gebied van didactiek, of de weblogs van een groep studenten.

Bij het vorige eDing en hierboven hebben we het al gehad over Feedly. Met dit programma, dat je in kunt bouwen in de browsers Firefox en Chrome, kan je niet alleen de feeds per weblog bij elkaar zetten, maar ook de feeds van een aantal weblogs bij elkaar in chronologische volgorde.

Je kunt weblogs ook volgen door de feeds in je e-mailclient (bijv. Outlook, vanaf versie 2007) of je browser (bijv. Internet Explorer te zetten. Bij Internet Explorer werkt dat als volgt. Als je op een website met een RSS-feed komt, klik je in de werkbalk op ‘opties’ en daarna op ‘Feed zoeken’ (zie onderstaand screenshot). Hiermee maak je alle feeds van die pagina zichtbaar. Klik vervolgens de feed aan waarop je je wilt abonneren (bijv. van de blogposts zelf of van de reacties op de blogposts).

Klik het RSS-icoon aan

Een pop-up-scherm opent zich. Geef hierin aan dat je het blog wilt volgen in je browser, via je Favorieten:

Geef aan dat je de feed wilt volgen via je Favorieten

Als je je feeds wilt bekijken dan klik je je Favorietenbalk open:

Je feeds zijn zichtbaar via de werkbalk Favorieten

Wil je je feeds liever volgen via Outlook, bekijk dan de instructies in onderstaand filmpje.

Opdrachten

1. Neem een account bij Netvibes. Ga naar de website van SURFspace (www.surfspace.nl) en zoek daar bij één van de Special Interest Groups (SIG) de RSS-feed. Klik erop om je te abonneren op deze feed. Klik desgewenst hier voor uitleg hoe je dit moet doen. Er zijn meerdere feeds op SURFspace: Je kunt je ook abonneren op alleen een RSS-feed van één van de thema’s;
2. Bij het vorige eDing heb je al een aantal vakgerelateerde weblogs bekeken. Teken je in op de RSS-feeds van de weblogs die je wilt volgen;
3. Zoek tenminste 5 andere, voor jou relevante weblogs of websites en schrijf je daarop in;
4. Schrijf een blogpost over het werken met RSS:
   • Geef een link naar een weblog op jouw vakgebied en beschrijf kort wat daar te vinden is;
   • Geef in je post aan hoe studenten in jouw vakgebied gebruik kunnen maken van RSS (anderen volgen, zelf gevolgd worden of zoeken in weblogs en nieuwssites) en waarom nieuwssites en weblogs wel of niet belangrijk zijn in jouw vakgebied.

Voor gevorderden

• Experimenteer met enkele van de hierboven genoemde zoektools, die je helpen om nieuwe RSS feeds te vinden op het gebied van onderwijs, je vak- en/of interessegebied;
• Maak een feed van een zoekterm op je eigen vakgebied en abonneer je op de RSS-feed ervan. Wat dacht je van vaktermen, de naam van je onderwijsinstelling of misschien je eigen naam (dat noemen ze een ‘ego-feed’);
• Schrijf over je uitwerking een stukje op je weblog en verwijs naar je openbare pagina. Werk gedurende het 21eDingen programma met je RSS reader door nieuwe feeds toe te voegen;
• Pas je persoonlijke RSS-reader aan aan je eigen wensen en breng orde in de stroom van informatie die je op gang gaat brengen door tabbladen aan te maken, bijv.:
  • ‘Nieuws’ (ieder dagblad heeft RSS!);
  • ‘Privé’ (Marktplaats, de weblog van een kennis, je (sport)vereniging);
  • ‘Vaknieuws’. Voeg onder elk kopje minstens drie RSS feeds toe die je aantreft op websites die je regelmatig bezoekt vanwege je vak. Wellicht tref je een RSS feed aan bij je vakorganisatie zijn, een wetenschapssite, tijdschrift of een organisatie als SURF;
  • ‘Onderwijs en ict′. Bij het eDing over weblogs kies je er een aantal uit die je de vanaf nu gaat volgen door je te abonneren op de RSS-feed.

Achtergrondinformatie

• Filmpje: RSS in plain English;
• RSS-ideas for Educators / Quentin D’Souza (www.TeachingHacks.com);
• Een serie van 3 Nederlandstalige screencasts over Netvibes:
  • Het aanmaken van een account,
  • RSS feeds toevoegen,
  • RSS feeds lezen,
• Een screencast over het gebruik van Netvibes, bestemd voor begeleiders van studenten bij een lerarenopleiding,
• Netvibes in plain Dutch (of liever gezegd: Vlaams);
• 7 Things You Should Know About RSS / Educause.