21edingen

Auteur: Margreet van den Berg, ICT en Onderwijs

Inleiding

Dagelijks starten duizenden mensen een weblog. Een weblog is een soort dagboek waarin een persoon of een groep personen op gezette tijden vertellen wat ze gedaan, gezien, gehoord,  geleerd of beleefd hebben. Voor de een is het schrijven in een weblog een persoonlijk dagboek waar het leven van alledag aan toevertrouwd wordt, voor de ander is het een manier om opgedane kennis en nieuwtjes aan vak- of hobbygenoten over te brengen.

Een weblog heeft de volgende kenmerken:

• Berichten worden met een zekere regelmaat geplaatst. Het nieuwste bericht staat bovenaan op de weblog; oude berichten verdwijnen na verloop van tijd uit beeld;
• Er wordt automatisch een archief opgebouwd van oude berichten;
• Met zoekfunctie kan de weblog worden doorzocht;
• Aan elk bericht kunnen ‘labels’ of ‘tags’ worden toegekend: trefwoorden die aangeven waar het bericht over gaat;
• Aan de zijkant(en) komen vaak gadgets (soms ook widgets genoemd) voor, waarin informatie van elders in een blokje wordt getoond;
• De meeste bloggers verwijzen naar collega-bloggers. Dit wordt wel een ‘blogroll’ genoemd;
• De allerbelangrijkste functie van een weblog is de mogelijkheid om te reageren op een bericht. Zodoende kan er een discussie ontstaan tussen de lezers van de weblog en komt het blog tot leven.

Bedrijven en organisaties kunnen een weblog onderhouden om klanten te informeren over hun producten of om tussen de medewerkers onderling een conversatie op gang te brengen. Veel mensen houden privé een weblog bij, bijvoorbeeld om tijdens een verre reis vrienden en familie op de hoogte te houden van hun wel en wee, maar er zijn ook bloggers die hun weblog gebruiken om te vertellen over hun studie of hun werk. Onderaan deze cursus staat een lijstje van Edublogs: weblogs van mensen uit het onderwijs die in hun weblog schrijven over onderwijs.

Weblogs in het onderwijs

Een weblog kan voor verschillende doeleinden in het onderwijs ingezet worden, en kunnen zowel voor studenten als voor docenten een bruikbaar middel zijn.

Een weblog kan ingezet worden bij:

• Samenwerking in groepen, bijv. wanneer studenten in groepen werken aan een casus. In zijn weblog beschrijft elke student zijn vorderingen; de anderen uit de groep kunnen daarop reageren.
• Projecten die gedurende langere tijd uitgevoerd worden, bijv. een stage, een serie colleges of het bijhouden van een leesdossier. In zijn weblog doet de student verslag van zijn vorderingen.
• Reflectie op een onderwerp, bijv. om een actueel onderwerp te bespreken. Een bijzondere vorm van reflectie is het portfolio: in een weblog kunnen studenten hun eigen vorderingen bijhouden en hierop reflecteren.

Je kunt als docent ervoor kiezen om studenten samen te laten werken in één weblog, of elke student een eigen weblog bij te laten houden. In beide gevallen kunnen anderen reageren op de gepubliceerde posts. De docent kan als begeleider optreden door de voortgang te controleren en feedback te geven. Voor de studenten is het werken in een weblog, naast het bereiken van de vakgebonden leerdoelen, een training in het goed documenteren, evalueren en verwerken van informatie. Deze informatievaardigheden komen tijdens de hele opleidingsperiode èn daarna van pas.

Ook als docent kan je een weblog gebruiken, bijvoorbeeld om informatie met je collega’s uit te wisselen of om studenten te begeleiden bij het uitvoeren van opdrachten of projecten. Een weblog kan ook ingezet worden als communicatiemiddel met derden: stagebedrijven, sponsors, andere opleidingen in binnen- of buitenland of met alumni.

Tips en trucs

Wie studenten een eigen weblog laat maken zal er behoefte aan hebben om de inhoud van al die blogs op de een of andere manier bij elkaar te laten komen om te kunnen volgen wat op die blogs geschreven wordt. Vaak wordt hiervoor gebruik gemaakt van een RSS-reader zoals Netvibes (kijk bij eDing 2 voor meer informatie over RSS-readers). Met het programma Feedly, een add-on (=een programma dat je kunt inbouwen) in de (gratis) browser Firefox, kan je de posts van verschillende blogs per blog bij elkaar zetten òf ze op datum rangschikken. Handig als je de posts van de blogs van een groep studenten bij elkaar wilt houden.

Opdrachten

Je gaat in de komende weken berichten schrijven over jouw ervaringen met de ‘21eDingen’. De titel van je posting over een eDing is altijd nummer en naam van het eDing dat je bespreekt, dus bijv. ‘eDing 6. Bellen via internet’ of ‘eDing 15. Creative Commons’. Iedere posting over een eDing moet gaan over wat jij ontdekt en geleerd hebt over dat eDing. Vertel wat je er goed aan vond, of waarom het juist niets voor jou is. Wat verraste je, ga je er vaker gebruik van maken? Welke mogelijkheden zie je voor jou als docent of ICT&O-medewerker, voor je studenten of voor jezelf?

1. Je weblog kun je zien als je portfolio waarin je je expertise laat zien op het gebied van het gebruik van de 21eDingen in het onderwijs, als plek waarop je met anderen je ervaringen deelt en als archief waarop je terug kunt vallen als je iets vergeten bent. Je zult merken dat je door reacties van anderen je eigen ideeën scherper in beeld krijgt en op nieuwe ideeën wordt gebracht. Tenslotte is je weblog de manier om met je begeleider in deze cursus te communiceren, vragen te stellen en met medecursisten van gedachten te wisselen.
   Er zijn vele aanbieders van gratis weblogsoftware, maar onze voorkeur bij deze training gaat uit naar Blogger.com, van Google.  Blogger is Nederlandstalig, eenvoudig te gebruiken en omdat je voor een aantal van de eDingen een Gmailaccount (een mailaccount bij Google) gaat maken, is het handig om ook de Google-weblogtool te gebruiken.  Maar als je liever met andere weblogsoftware wilt werken, zoals bijv. (wordpress.com: ga je gang. Jij moet er gemakkelijk mee overweg kunnen.  Het maken van een Blogger-weblog kost je slechts enkele minuten en gaat in een paar stappen. Klik hierom een filmpje te bekijken over het maken van een weblog bij Blogger, of volg de onderstaande instructies:
   • Maak een account bij Gmail. Gmail is niet alleen een prettig e-mailprogramma, maar je hebt het ook nodig als je zelf accounts gaat maken bij de Web 2.0 toepassingen die je gaat ontdekken. Bovendien kun je met je Gmailaccount  inloggen op allerlei andere diensten van Google, zoals YouTube, Google Docs (zie eDing 21), Google Talk (een programma om te bellen via internet: zie eDing 6), Picasa (een site om foto’s online op te slaan en desgewenst te delen met anderen), enz., én het is de sleutel tot je nieuwe weblog.  Onthoud je gebruikersnaam en wachtwoord. Het is slim om gedurende het gehele 21eDingen programma hetzelfde e-mailadres, gebruikersnaam en wachtwoord te kiezen, voor alle Web 2.0 toepassingen waarop je je in de komende periode gaat abonneren.
   • Maak je weblog actief. Direct nadat je Gmailaccount actief is geworden, ga je naar Blogger.com. De website zal je herkennen aan je Gmailaccount en vanaf hier is het een kwestie van goed lezen en de stappen volgen.  Overigens kan het ook zijn dat je arriveert op een pagina die er uit ziet als op de afbeelding hiernaast. Vul dan je Gmail gebruikersgegevens in en klik op Aanmelden.
   • Geef je weblog een naam. Realiseer je, dat de hele wereld je weblog kan lezen. Misschien wil je om die reden niet je echte naam gebruiken. Het is dan verstandig om een anonieme naam te gebruiken die echter goed bij je past. Het kiezen van een schuilnaam is bovendien spannend, omdat je dan moet gissen welke collega zich verschuilt achter ´psyteacher’, ‘HO-writer’ of ‘UU23’. Tenslotte geeft het schrijven onder een pseudoniem je misschien een groter gevoel van vrijheid.  Anderzijds kan je er ook voor kiezen om onder je eigen naam te publiceren. Bloggers die met open vizier schrijven over onderwijszaken worden over het algemeen meer gewaardeerd door de lezers.  De URL van je weblog bij Blogger ziet er volgens deze opbouw uit:  http://21edingen.blogspot.com  oftewel: http://naam.blogspot.com (Let op: er staat géén www in het adres).  Onthoud het adres van je weblog en/of maak er een favoriet van.
   • Selecteer een sjabloon. Blogger heeft een aantal standaard sjablonen voor de opmaak van je weblog. Kies er één uit die bij je past. Ook andere weblog aanbieders hebben sjablonen beschikbaar die elk een eigen uitstraling hebben. Kom je er niet uit, raadpleeg dan de Help pagina’s of raadpleeg één van je collega’s.
   • Meld je aan. Je gaat je weblog in de eerste plaats bijhouden voor jezelf. Maar de begeleider van deze cursus gaat je daarbij wel ondersteunen door je blogberichten van feedback te voorzien. En daarom moet je weblog wel bij ons bekend zijn.

   Kort nadat je je hebt aangemeld, kom je in het overzicht onder ‘Deelnemersblogs’ en ben je vindbaar voor je collega’s.

   >>>Ga naar het aanmeldformulier <<<

2. Schrijf een blogpost waarin je je, eventueel onder pseudoniem, kort voorstelt.
3. Schrijf een tweede bericht, waarin je iets vertelt over jouw ervaringen tot nu toe zijn met de Web 2.0 toepassingen die in deze cursus behandeld worden. Welke dat zijn kun je zien  aan de rechterkant van deze pagina in het overzicht van eDingen die behandeld worden.

Nog géén idee wat die term inhoudt, kijk dan eens naar wat Wikipedia erover zegt. Of blader eens door deze presentatie over  ‘sociale software’ oftewel web 2.0-software (want daar gaat het in 21eDingen vooral over).

Voor gevorderden

• Bekijk enkele van de hieronder genoemde Onderwijsblogs. Misschien ontdek je via de blogrolls nog andere weblogs die voor jou interessant zijn.
• Welke mogelijkheden zie je in het gebruik van een weblog als didactisch hulpmiddel?
• Schrijf een blogbericht over je ontdekkingen en maak links, als je wilt verwijzen naar andere weblogs. Ook zijn we benieuwd naar je mening over weblogs voor eigen gebruik en voor gebruik in de cursussen die je verzorgt.

Achtergrondinformatie

• Edublogs. Weblogservice speciaal voor het (voortgezet) onderwijs;
• Wat is een blog? / M.A. Nieuwenhuis;
• Scriptie ‘Bloggend Leren’ van Maarten Kremers;
• MBO doorlopende leerlijn in Wikiwijs over weblogs;
• Inzet weblog bij MA European Studies Universiteit Maastricht: Bringing the Arab Revolutions into the Classroom;
• Communities of Practice 2.0: afstudeerscriptie van Martin Kloos over de effecten van weblogs, wikis en social bookmarking op het leren in communities of practice;
• Praktijkvoorbeeld van het gebruik van weblogs bij de CHN;
• Voorbeeld inzet van een blog: the effect of a blog;
• Onderwijsblogs (Edublogs)
  Het is ondoenlijk om een compleet overzicht te geven van onderwijsgerelateerde weblogs en nieuwssites in de wereld. Willem Karssenberg, zelf blogger, heeft een (redelijk compleet) overzicht gemaakt van Nederlandse Bloggers in alle onderwijssectoren. Onderstaand een aantal bloggers van het eerste uur. In willekeurige volgorde:
  • Technology enhanced learning / Wilfred Rubens, senior beleidsmedewerker van het College van Bestuur van Gilde Opleidingen;
  • ICT en onderwijs blog / Pierre Gorissen, consultant ICT en Onderwijs bij Fontys Hogescholen;
  • SIG Webstroom op SURFspace;
  • SIG DLWO (Digitale Leer- en WerkOmgeving) op SURFspace;
  • SIG Virtuality) (over virtuele werelden en gamesop SURFspace;
  • Gerard Bierens – Weblog Zonder Haast, werkzaam bij RU-Nijmegen;
  • Moqub: van een productonderzoeker/architect bij de bibliotheek van de Technische Universiteit Delft;
  • Leerbeleving : leren is beleven! / Marcel de Leeuwe, STOAS en freelancer;
  • Onderwijsnieuwsdienst. Deze dienst verzamelt weblogs op het gebied van onderwijs;
  • Trendmatcher tussen ICT en onderwijs / Willem Karssenberg, adviseur bij de dienst Bedrijfsvoering van het Drenthe College;
  • Onderwijs van overmorgen / Jef van den Hurk, Senior adviseur bij M&I/Partners;
  • Blogisch! / Joël de Bruijn, coördinator Functioneel Beheer op het ROC Midden Brabant;
  • Weblogg-Ed: blog van Will Richardson, schrijver van ‘Blogs, Wikis, Podcasts and Other Powerful Web Tools for Classrooms’.