21edingen

Auteurs: Jocelyn Manderveld, Michel Jansen en Margreet van den Berg.

Inleiding

Geschiedenis
De wereld staat niet stil, en dat betekent dat ook het onderwijs niet stil kan staan. Om bij te blijven op hun vakgebied moeten werknemers zich ontwikkelen. Ieder doet dat op zijn eigen manier: georganiseerd: door cursussen en trainingen te volgen en conferenties te bezoeken, of ongeorganiseerd: door vakbladen te lezen of met collega’s en vakgenoten kennis, inzichten en ervaringen uit te wisselen.

Eén van de vakgebieden waarop op dit moment veel ontwikkelingen zijn, is informatie en communicatie. Waar internet in de beginjaren vooral werd gebruikt om toegang te bieden tot informatie, wordt het nu ook gebruikt om mensen te ontmoeten en met hen van mening te wisselen over die informatie. Deze ontwikkeling waarbij mensen op een nieuwe manier online laten samenwerken en informatie laten delen wordt ook wel aangeduid als web 2.0.

In de bibliotheekwereld was veel behoefte aan scholing over deze nieuwe ontwikkelingen. In 2006 ontwikkelde Helene Blowers voor de bibliotheek van Mecklenburg County in de VS de cursus 23Things. Ze publiceerde de cursus onder een CC-by-nc-sa licentie op het web, waardoor ook anderen gebruik konden maken van het materiaal. De cursus was een groot succes en werd door velen overgenomen. De cursus waaide over naar de Nederlandse bibliotheekwereld en van daaruit onder andere naar het onderwijs. Een overzicht van de allereerste ‘Dingen’-cursussen, gemaakt door Jeroen Beijnen, is hier te vinden. Zie voor meer informatie over het ontstaan van deze cursus het tabblad ‘Over‘.

Inhoud
De cursus 21eDingen is, zoals de naam doet verwachten, opgezet rond 21 eDingen: Web 2.0 tools en hun mogelijkheden die op het moment van het lanceren van de cursus in de belangstelling stonden van het hoger onderwijs. Maar omdat er steeds nieuwe tools met nieuwe mogelijkheden ontwikkeld worden, zal het niet blijven bij 21eDingen. De naam blijft hetzelfde, maar de inhoud zal blijven groeien. Een overzicht van besproken tools en functionaliteiten is te vinden aan de rechterkant van de website, onder ‘eDingen’. De eDingen zelf zijn te vinden onder het tabblad 21eDingen, bovenaan de website.

De cursus 21eDingen wordt door SURFnet aangeboden als lesmateriaal voor trainers van docenten. Het materiaal kan zowel ingezet worden als zelfstudiemateriaal (zowel voor zowel docenten als ICT&O-medewerkers) als voor trainingen: via e-learning, face-to-face learning of mengvormen daarvan (blended learning). Daarmee kan 21eDingen zowel gebruikt worden voor georganiseerd leren als voor ongeorganiseerd leren.

Format
De cursus 21eDingen bestaat op dit moment uit 21 lessen. Elke les is opgebouwd volgens een vast format:

• Inleiding
  Algemene informatie over het eDing: wat kan je ermee doen?
• eDing in het onderwijs
  Informatie over hoe het eDing in het onderwijs ingezet kan worden.
• Tips en Trucs
  Waar moeten docenten en studenten op letten als het eDing in het onderwijs gebruikt wordt?
• Opdrachten
  Basisopdrachten voor een brede oriëntatie op het onderwerp. Deze opdrachten moeten in principe door elke cursist gemaakt worden.
• Voor gevorderden
  Opdrachten voor verdere verdieping. Deze opdrachten zijn vooral van belang voor degenen die na afloop van de les het eDing in het onderwijs gaan inzetten.
• Achtergrondinformatie
  Links naar vindplaatsen van de besproken tools, handleidingen voor en achtergrondinformatie over het eDing.

21eDingen in het onderwijs

Het leerconcept achter de 21eDingen is blended learning: “een combinatie van online leren en contactonderwijs”, aldus Wikipedia.

In het online gedeelte van de 21eDingen cursus voeren de deelnemers zelfstandig de opdrachten (eDingen) uit. Elke twee weken wordt een eDing gepubliceerd op de (instellings-)site. Deelnemers voeren de opdrachten individueel uit en plaatsen deze op hun persoonlijke blog. Op een internetpagina worden alle deelnemersblogs verzameld zodat de deelnemers op elkaars werk kunnen reageren. Het contactgedeelte bevat in het oorspronkelijke eDingen-scenario drie face-to-face bijeenkomsten:

• Opstart bijeenkomst (kennismaking, nut en doel, uitvoeren eDing 1)
• Tussentijdse bijeenkomst (ervaringen uitwisselen –motiverend karakter)
• Afsluitende bijeenkomst (diplomering en evaluering)

Wanneer men alle 21eDingen behandelt en om de twee weken een eDing publiceert, komt de totale lengte van de training uit op bijna een heel studiejaar. Voor veel docenten en instellingen is deze trainingsduur niet realistisch.

Het is gelukkig mogelijk om af te wijken van het originele format. Mogelijkheden zijn:

• De eDingen aanpassen: laten vervallen, nieuwe bijmaken, inhoud aanpassen aan instellingssitutie.
• Meer of minder bijeenkomsten organiseren.
• De coaching en begeleiding aanpassen.

Daarnaast is het ook mogelijk om af te wijken van het originele blended learning concept.

• Het is mogelijk om losse eDingen gebruiken bij adviesvragen van docenten.
• Ze zijn te te gebruiken bij periodieke trainingen. Bijvoorbeeld een instelling organiseert elke week een training of demo over een eDing.
• Deelnemers zijn vrij om de 21edingen niet in trainingsverband te doen. Als onderwijsinstelling faciliteer je bijvoorbeeld alleen de verzamelpagina met deelnemersblogs.

Technische realisatie
De cursus 21eDingen is vormgegeven als weblog met de Open Source software WordPress. Dit weblog staat op een eigen domein van SURFnet. Wie aan de slag wil met het lesmateriaal van de 21eDingen kan de inhoud van deze site site opvragen door een mail te sturen naar SURF-academy. Heb je niet de beschikking over een eigen domeinnaam, dan kan je de zo verkregen inhoud van deze site overzetten op het domein van een – gratis of betaalde – WordPress-blogdienst (bijv. WordPress.com). Deze inhoud kan vervolgens geïmporteerd worden op Lees daarover meer in deze handleiding. Heb je de beschikking over een eigen domeinnaam dan kan je niet alleen de inhoud overzetten; je hebt dan ook de mogelijkheid om het weblog naar eigen keuze vorm te geven en in te richten. Hoe dat moet, is te lezen in dit draaiboek.

Daarnaast zal van elk eDing nagegaan moeten worden of alle tools die in de cursus besproken worden binnen de onderwijsinstelling gebruikt kunnen worden.

Ondersteuning
De cursus 21eDingen wordt door SURFnet ondersteund met:

• Webinars
  Online lessen van experts over één of meer eDingen, bestemd voor zowel docenten als ICT&O-medewerkers. Het programma van deze trainingen is te vinden via SURFacademy.
• Face-to-face trainingen
  Voor ICT&O-medewerkers en docenten over één of meer eDingen. Het programma van deze trainingen is te vinden op SURFacademy.
• Train-de-trainer
  Bijeenkomsten voor degenen die de 21eDingen op hun onderwijsinstelling willen aanbieden. Deze trainingen bestaan uit 2 bijeenkomsten: een bijeenkomst waarin de trainers leren hoe ze het materiaal kunnen gebruiken en een eigen plan van aanpak schrijven en een bijeenkomst waarin door de trainers gezamenlijk wordt teruggeblikt op de door hen gegeven trainingen en nagedacht wordt over een eventueel vervolgtraject.

De 21eDingen zijn door SURFnet speciaal voor het hoger onderwijs samengesteld en zijn voorzien van een CC-BY licentie. Binnen het onderwijs mogen deze eDingen aangepast en gebruikt worden, op voorwaarde dat in de aangepaste eDingen de bron vermeld wordt.

In 2010 is er bij een paar instellingen een proef gedaan met de inzet van de 21eDingen (Avans breda, HvA en UvA in HUvA-dingen , CITO). De HvA-UvA zijn in studiejaar 2010/11 voor de tweede keer gestart: onderwijsvernieuwing.wordpress.com. Alle ervaringen van deze pilots zijn verwerk in dit eDing.

Tips en trucs

• Stem tevoren vraag en verwachting af. Wat leren cursisten, hoe worden ze daarbij ondersteund, hoeveel tijd kost het volgen van de cursus?
• Het reageren op elkaars blog is ook een onderdeel van de training. Spreek duidelijk af dat men elke week op bijvoorbeeld twee blogs reageert.
• Verdeel een grote groep deelnemers in subgroepen van 4 a 5 deelnemers. Laat hen op elkaars blogs reageren.
• Zorg dat er een ruimte is met computers waar cursisten (eventueel op van tevoren vastgestelde tijden) samen of alleen aan de slag kunnen.
• Zorg dat de deelnemers tijd inplannen om te werken aan de eDingen.
• Zorg voor f2f-bijeenkomsten: met de cursisten onderling of samen met een trainer.
• Geef snel (positieve) feedback op de afgesproken plaats (weblog, forum, mail). RSS maakt het mogelijk om snel op de deelnemersbijdragen te kunnen reageren.
• Zoek contact met deelnemers die niet op tijd hun opdrachten uitvoeren om te coachen en te motiveren de opdrachten uit te voeren.
• Het is verstandig om in de eerste bijeenkomst er voor te zorgen dat iedereen een blog heeft aangemaakt. De eerste drempel is dan gezamenlijk genomen.

Opdrachten

1. Bekijk de inhoud van de 21eDingen en benoem welke van de 21eDingen jij binnen jouw onderwijsinstelling op korte of middellange termijn zou willen aanbieden.
2. Breng in kaart wie je doelgroep is en wat hun ervaring is op het gebied van ict.
3. Hoe ga je de behoefte en de voorkennis van je doelgroep peilen?
4. Geef aan wat jij denkt dat een docent op jouw onderwijsinstelling kan en wil investeren in professionalisering: hoeveel uren, per week,  per maand, per jaar?
   Download vervolgens dit excelbestand en beantwoord de vragen. Dit kan je helpen je een beeld te vormen hoeveel tijd jouw cursisten nodig hebben voor de training die je wilt geven.
   Zijn jouw plannen haalbaar binnen de tijdsgrenzen van de deelnemers of moet je de opzet aanpassen?
5. Beschrijf hoe jij de 21eDingen wilt gaan gebruiken in jouw situatie: welke content wil je gaan gebruiken, wil je eDingen aanpassen, hoe biedt je de eDingen aan, welke ondersteuning bied je, enz.
6. Geef aan hoe en wanneer je het bij de vorige vraag opgestelde plan gaat realiseren. Welke ondersteuning heb jij zelf nodig en wie kan die ondersteuning leveren?

Voor gevorderden

• Kies een eDing dat je wilt gaan maken. Maak daarvan alle opgaven en geef in het commentaarveld onder deze blogpost aan:
  • wat je goed vindt daaraan,
  • wat verbeterd kan worden,
  • hoe die verbetering tot stand gebracht kan worden en wie dat volgens jou moet doen.
• Ga op zoek naar andere eDingen. Gebruik hiervoor het overzicht genoemd in de inleiding. Vergelijk twee cursussen met elkaar. Benoem de sterke kanten van de door jou bekeken cursussen, en geef in het commentaarveld onder deze blogpost aan welke elementen (inhoud, aanpak en vormgeving) van deze cursussen volgens jou ook in de cursus 21eDingen gebruikt moeten worden.

Achtergrondinformatie

• Website van WordPress.org voor het downloaden van de software.
• Website van WordPress.com, waar een WordPress weblog gratis (met een aantal beperkingen) of tegen betaling gehost kan worden.
• Overzicht een aantal Nederlands varianten van 23Dingen.
• Eerste 23Things cursus van Helene Blowers voor de bibliotheek van Mecklenburg County in de VS.